- Ο ρόλος της πρόθεσης και του σκοπού του δράστη: Το ποινικό αδίκημα περιλαμβάνει τόσο σκοπό παράνομου περιουσιακού οφέλους όσο και σκοπό ηθικής βλάβης, με τον τελευταίο να μην έχει ποσοτικό περιορισμό σύμφωνα με τη νομοθεσία.
- Ποινική μεταχείριση σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 4 Ν. 4624/2019: Το αδίκημα τιμωρείται με κάθειρξη έως 10 ετών όταν ο δράστης σκοπεύει να προκαλέσει ηθική βλάβη σε τρίτο μέσω παραβίασης προσωπικών δεδομένων, χωρίς ποσοτικό περιορισμό της ζημίας.
- Απαραίτητα στοιχεία για την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος: Δεν απαιτείται εισβολή σε σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων: η χρήση και επεξεργασία των δεδομένων μετά τη νόμιμη κατοχή τους, χωρίς δικαίωμα, αρκεί για την ποινική ευθύνη.
- Δικαστική απόφαση για την παράνομη μετάδοση προσωπικών αρχείων: Ο Άρειος Πάγος απέρριψε αίτηση αναίρεσης που αφορούσε την ενοχή κατηγορουμένου για την παράνομη μετάδοση προσωπικών βιντεοσκοπήσεων και συμμετοχή σε αυτοκτονία, υπογραμμίζοντας ότι η δημιουργία και η επεξεργασία τέτοιου υλικού είναι ποινικά αξιόποινη.
- Ορισμός και χειρισμός προσωπικών δεδομένων σύμφωνα με τον Ν. 4624/2019: Ο νόμος ορίζει ότι η δημιουργία οπτικοακουστικού υλικού από βιντεοσκόπηση ερωτικών συνευρέσεων και η αποθήκευσή του αποτελεί επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, ακόμη και αν δεν υπάρχει ταξινόμηση και μόνο η διατήρησή του θεωρείται παράνομη επεξεργασία.
Αποθήκευση αρχείου με βιντεοσκοπημένες ερωτικές συνευρέσεις, μεταφορά σε Η/Υ, «μοντάρισμα» και μετάδοσή του, χωρίς δικαίωμα και χωρίς τη συναίνεση της παθούσας, με την ανάρτησή του στο διαδίκτυο – Ο σκοπός της βλάβης άλλου δεν απαιτεί και τη συνδρομή ποσοτικού κριτηρίου
Με απόφασή του (686/2021) ο Άρειος Πάγος απέρριψε αίτηση αναίρεσης απόφασης, δυνάμει της οποίας ο κατηγορούμενος κηρύχθηκε ένοχος για τις πράξεις της μετάδοσης κατ’ εξακολούθηση σε τρίτα μη δικαιούμενα πρόσωπα αρχείων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό να βλάψει τρίτον και της συμμετοχής σε αυτοκτονία κατ’ εξακολούθηση.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, υπό την ισχύ του Ν. 4624/2019, αρχείο προσωπικών δεδομένων αποτελεί και η με την μαγνητοσκόπηση δια ψηφιακής κάμερας συσκευής κινητής τηλεφωνίας δημιουργία οπτικοακουστικού υλικού της ερωτικής συνεύρεσης δύο προσώπων, αφού το παραχθέν υλικό δεν χρειάζεται καμία ομαδοποίηση ή ταξινόμηση. Επεξεργασία δε αποτελεί και η αποθήκευση αυτού και η μη διαγραφή του μετά τη λήψη του, όπως και το “μοντάρισμα”, προκειμένου να αποκοπούν συγκεκριμένες σκηνές.
Για την πραγμάτωση της αντικειμενικής υπόστασης του αδικήματος, δεν απαιτείται οπωσδήποτε θετική χωρίς δικαίωμα ενέργεια έξωθεν εισβολής-εισχώρησης, που να επιφέρει με οποιονδήποτε τρόπο υλική επενέργεια σε σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων, αλλά είναι δυνατή και η μετά από νόμιμη κατοχή των δεδομένων, χρήση και επεξεργασία τους, χωρίς δικαίωμα, με έναν από τους αναφερόμενους στο άρθρο 38 παρ. 1 β’ του Ν. 4624/2029 τρόπους.
Περαιτέρω, με την παράγραφο 4 του άρθρου 38 προβλέπεται ιδιαίτερα διακεκριμένης μορφής έγκλημα (κακούργημα) υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης, τιμωρούμενο ελαφρύτερα σε σχέση με την προϊσχύουσα διάταξη του άρθρου 22 παρ. 6 του Ν. 2472/1997, με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών, όταν ο υπαίτιος είχε σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος ή να προκαλέσει περιουσιακή ζημία σε άλλον ή να βλάψει άλλον και το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ.
Κατά τη σαφή και αδιάστικτη διατύπωση της διάταξης αυτής, επιβάλλεται η ποινή της κάθειρξης μέχρι δέκα ετών όχι μόνο όταν ο υπαίτιος είχε σκοπό προσπορισμού παράνομου περιουσιακού οφέλους στον εαυτό του ή σε άλλον ή σκοπό πρόκλησης περιουσιακής ζημίας σε άλλον, αλλά και όταν αυτός σκόπευε να βλάψει άλλον, χωρίς να τίθεται από το νόμο στην περίπτωση της βλάβης ποσοτικό κριτήριο. Το ότι αυτή είναι η σαφής βούληση του νομοθέτη, ο οποίος με τη εν λόγω ρύθμιση δεν διαπλάθει ένα αμιγώς περιουσιακό αδίκημα, προκύπτει από το γεγονός ότι στη νέα αυτή διάταξη προβλέφθηκε εκτός από το σκοπό παράνομου περιουσιακού οφέλους και το σκοπό βλάβης τρίτου (που υπήρχαν και στην προηγούμενη διάταξη του άρθρου 22 παρ. 6 του Ν.2472/1997), και ο σκοπός πρόκλησης περιουσιακής ζημίας.
Κατά την κρίση του δικαστηρίου, λοιπόν, απορρίπτοντας όλες τις αντίθετες αιτιάσεις του αναιρεσείοντος περί μη ορθής ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου, συντρέχει η κακουργηματικής μορφής παράβαση του άρθρου 38 παρ. 4 του Ν. 4624/2019, όταν συνυπάρχει στο πρόσωπο του δράστη το πρόσθετο στοιχείο του σκοπού πρόκλησης βλάβης τρίτου από την παραβίαση προσωπικών δεδομένων, μη περιουσιακής, αλλά ηθικής, χωρίς πρόβλεψη ποσοτικού ορίου, εφόσον ο νόμος διαχωρίζει με σαφήνεια την έννοια της περιουσιακής ζημίας από την έννοια της βλάβης του υποκειμένου των δεδομένων, την οποία δεν περιόρισε ποσοτικά.
Όσον αφορά δε στην χωρίς δικαίωμα επέμβαση του αναιρεσείοντος στο σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ερωτικών συνευρέσεών του με την παθούσα, κρίθηκε πως με σαφήνεια και πληρότητα αιτιολογείται και διευκρινίζεται ότι ο αναιρεσείων, μετά τη βιντεοσκόπηση των ερωτικών επαφών του με την παθούσα, για την οποία και μόνο συναίνεσε η τελευταία, χωρίς τη γνώση και τη συναίνεσή της, ήτοι χωρίς σχετικό δικαίωμα και χωρίς την συγκατάθεσή της, αντί να διαγράψει το σχετικό αρχείο που δημιουργείτο στο δικό του κινητό τηλέφωνο, εκείνος επενέβαινε σ’ αυτό και το επεξεργαζόταν.
Συγκεκριμένα, το αποθήκευε και το μετέφερε στον ηλεκτρονικό του υπολογιστή και αφού προέβη στο “μοντάρισμά” του, ώστε να αποκοπούν οι σκηνές που εμφανιζόταν ο ίδιος και να εμφανίζεται μόνο το πρόσωπο και το γυμνό σώμα της παθούσας, στη συνέχεια, το μετέδωσε, χωρίς δικαίωμα και χωρίς τη συναίνεση της παθούσας, σε τρίτα μη δικαιούμενα πρόσωπα, με την ανάρτησή του στο διαδίκτυο.
Ποιος είναι ο ρόλος της πρόθεσης και του σκοπού του δράστη σε ποινική ευθύνη;
Ο ρόλος της πρόθεσης και του σκοπού του δράστη στο ποινικό αδίκημα περιλαμβάνει τόσο σκοπό παράνομου περιουσιακού οφέλους όσο και σκοπό ηθικής βλάβης, με τον τελευταίο να μην έχει ποσοτικό περιορισμό σύμφωνα με τη νομοθεσία.
Τι στοιχεία είναι απαραίτητα για την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος περιπτώσεων που αφορούν την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων;
Δεν απαιτείται εισβολή σε σύστημα αρχειοθέτησης δεδομένων. Η χρήση και επεξεργασία των δεδομένων μετά τη νόμιμη κατοχή τους, χωρίς δικαίωμα, και η αποθήκευσή τους, συμπεριλαμβανομένου και του μοντάρισμα, αρκούν για την ποινική ευθύνη.
Πώς τιμωρείται το αδίκημα όταν ο δράστης σκοπεύει να προκαλέσει ηθική βλάβη μέσω παραβίασης προσωπικών δεδομένων;
Το αδίκημα τιμωρείται με κάθειρξη έως 10 ετών όταν ο δράστης σκοπεύει να προκαλέσει ηθική βλάβη σε τρίτο μέσω παραβίασης προσωπικών δεδομένων, χωρίς ποσοτικό περιορισμό της ζημίας.
Ποια είναι η δικαστική θέση σχετικά με την παράνομη μετάδοση προσωπικών αρχείων και ποια είναι η νομοθεσία που το διέπει;
Ο Άρειος Πάγος απέρριψε αίτηση αναίρεσης για την ενοχή κατηγορουμένου που μετέδωσε παράνομα προσωπικά αρχεία και συμμετείχε σε αυτοκτονία. Βάσει του Ν. 4624/2019, η δημιουργία και επεξεργασία οπτικοακουστικού υλικού από βιντεοσκόπηση ερωτικών συνευρέσεων είναι ποινικά αξιόποινη.
Πώς ορίζει ο Ν. 4624/2019 το χειρισμό και την αποθήκευση προσωπικών δεδομένων;
Ο νόμος ορίζει ότι η δημιουργία και η αποθήκευση οπτικοακουστικού υλικού από βιντεοσκόπηση ερωτικών συνευρέσεων αποτελεί επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, ακόμη και αν δεν υπάρχει ταξινόμηση, και η διατήρησή του θεωρείται παράνομη επεξεργασία.
Αφήστε μια απάντηση