Για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ο κληρονόμος κατά κανόνα δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη του θανόντος (νέο άρθρο 1892 ΑΚ, ν. 5303/2026). Τα χρέη ικανοποιούνται μόνο από την ίδια την κληρονομιά, εκτός αν ο κληρονόμος δηλώσει ελεύθερη διαχείριση ή διαθέσει περιουσιακά στοιχεία κατά παράβαση του νόμου. Για θανάτους πριν από τη δημοσίευση του νόμου υπάρχει μια μεταβατική ευκαιρία προστασίας, που λήγει στις 22 Νοεμβρίου 2026.

Ποιος νόμος ισχύει στη δική μου κληρονομιά;

Αποφασιστική είναι η ημερομηνία θανάτου, όχι η ημερομηνία που θα γίνει η αποδοχή (άρθρο 41 ν. 5303/2026).

Ημερομηνία θανάτου	Τι ισχύει για τα χρέη
Από 16.9.2026 και μετά	Νέο δίκαιο: η προσωπική περιουσία του κληρονόμου προστατεύεται αυτόματα
Έως 15.9.2026	Παλιό δίκαιο: προστασία με αποποίηση ή αποδοχή «με το ευεργέτημα της απογραφής»
Πριν από 22.5.2026 (δημοσίευση νόμου)	Παλιό δίκαιο + μεταβατική ευκαιρία απογραφής έως 22.11.2026 (άρθρο 33 § 8)

Τι σημαίνει «δεν ευθύνεται με την ατομική του περιουσία»;

Μέχρι τώρα, όποιος δεν αποποιούνταν μέσα σε τέσσερις μήνες θεωρούσε ότι αποδέχθηκε και απέναντι στους δανειστές ευθυνόταν απεριόριστα, ακόμη και με το δικό του σπίτι ή μισθό. Εξαίρεση ήταν η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, που έπρεπε όμως να δηλωθεί εμπρόθεσμα.

Με το νέο άρθρο 1892 ΑΚ η προστασία γίνεται ο κανόνας: οι δανειστές του θανόντος (τράπεζες, Δημόσιο, ιδιώτες) ικανοποιούνται μόνο από την κληρονομιαία περιουσία. Το ευεργέτημα της απογραφής ως ξεχωριστός θεσμός καταργείται, γιατί το αποτέλεσμά του ισχύει πλέον αυτομάτως.

Πρακτικά: αν η κληρονομιά αξίζει 80.000 € και τα χρέη είναι 130.000 €, οι δανειστές μπορούν να ικανοποιηθούν έως 80.000 €. Τα υπόλοιπα 50.000 € δεν τα πληρώνει ο κληρονόμος από τη δική του τσέπη.

Πότε ευθύνεται τελικά προσωπικά ο κληρονόμος;

Η προστασία χάνεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (άρθρα 1892 και 1895 ΑΚ):

1. Δήλωση ελεύθερης διαχείρισης: ο κληρονόμος δηλώνει στον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομίας ότι θέλει να διαχειρίζεται και να διαθέτει ελεύθερα την κληρονομιά. Τότε ευθύνεται και με τη δική του περιουσία.
2. Διάθεση χωρίς άδεια: πριν διαταχθεί εκκαθάριση, δεν μπορεί να διαθέσει στοιχεία της κληρονομιάς χωρίς άδεια δικαστηρίου. Άδεια δίνεται μόνο για σπουδαίο λόγο που αφορά τη ζωή ή την υγεία του ίδιου, του συζύγου, των γονέων ή των τέκνων του. Ο περιορισμός δεν ισχύει αν έχει ήδη κάνει δήλωση ελεύθερης διαχείρισης.
3. Υπαίτια μείωση της κληρονομιάς: αν με δική του υπαιτιότητα μειωθεί η αξία της περιουσίας.
4. Λάθος σειρά πληρωμής: αν πληρώσει κληροδοσίες, τρόπους ή δωρεές αιτία θανάτου πριν ικανοποιηθούν οι δανειστές και οι νόμιμοι μεριδιούχοι.

Μπορώ να πουλήσω ακίνητο που κληρονόμησα;

Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη πρακτική συνέπεια για τις αγοραπωλησίες. Αν ο κληρονόμος πουλήσει κληρονομιαίο ακίνητο πριν διαταχθεί εκκαθάριση, χωρίς άδεια δικαστηρίου και χωρίς να έχει δηλώσει ελεύθερη διαχείριση, ευθύνεται και με την ατομική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς. Επιπλέον, η πώληση είναι άκυρη υπέρ των δανειστών, εφόσον ματαιώνει την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους (άρθρο 1895 παρ. 2 ΑΚ).

Για τον αγοραστή, αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος τίτλων σε κληρονομιαίο ακίνητο θα πρέπει πλέον να εξετάζει και τα χρέη του θανόντος και αν υπάρχει άδεια δικαστηρίου ή δήλωση ελεύθερης διαχείρισης. Για τον κληρονόμο, η επιλογή εξαρτάται από το αν η κληρονομιά είναι «καθαρή»:

• Χωρίς σημαντικά χρέη: με δήλωση ελεύθερης διαχείρισης ο περιορισμός του άρθρου 1895 δεν ισχύει. Το τίμημα είναι ότι ο κληρονόμος ευθύνεται πλέον και με τη δική του περιουσία.
• Με χρέη ή αβεβαιότητα: με τη δικαστική εκκαθάριση την κληρονομιά παραλαμβάνει ο εκκαθαριστής. Η άδεια του άρθρου 1895 δίνεται μόνο για λόγους ζωής ή υγείας, όχι για μια συνηθισμένη πώληση.

Η αποδοχή κληρονομιάς για ακίνητο, η δήλωση φόρου και η καταχώριση στο Κτηματολόγιο παραμένουν απαραίτητες για να μεταβιβαστεί το ακίνητο (δείτε αναλυτικά).

Πώς γίνεται η δικαστική εκκαθάριση κληρονομίας;

Η εκκαθάριση ξεχωρίζει οριστικά την κληρονομιά από την περιουσία του κληρονόμου και αναθέτει τη διαχείρισή της σε τρίτο (άρθρα 1893 επ. ΑΚ). Τα βασικά βήματα:

1. Αίτηση στο δικαστήριο της κληρονομίας από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον (κληρονόμο, δανειστή), οποτεδήποτε.
2. Διορισμός εκκαθαριστή: δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου δεν μπορεί να είναι ο κληρονόμος, δανειστής του θανόντος ή συγγενής τους. Έχει 10 ημέρες από την επίδοση για να αποδεχθεί και στη συνέχεια παραλαμβάνει και καταγράφει τα αντικείμενα της κληρονομιάς (άρθρο 1896).
3. Πρόσκληση δανειστών μέσα σε 1 μήνα από την αποδοχή του διορισμού, με δημοσίευση σε εφημερίδα της πρωτεύουσας και στο δελτίο δικαστικών δημοσιεύσεων (άρθρο 1897).
4. Αναγγελία απαιτήσεων από τους δανειστές μέσα σε 6 μήνες από την τελευταία δημοσίευση, με υπογραφή δικηγόρου (άρθρο 1898).
5. Απογραφή και έκθεση από τον εκκαθαριστή μέσα σε 4 μήνες από τη λήξη της αναγγελίας. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει αντιρρήσεις μέσα σε 10 εργάσιμες ημέρες από τη γνωστοποίηση (άρθρο 1898).

Χρειάζεται ακόμα αποποίηση;

Η αποποίηση δεν καταργείται. Γίνεται με δήλωση στη γραμματεία του δικαστηρίου της κληρονομίας μέσα σε 4 μήνες από τότε που ο κληρονόμος έμαθε την επαγωγή και τον λόγο της, ή σε 1 έτος αν ο θανών είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό ή ο κληρονόμος διέμενε εκεί (άρθρα 1845–1846 ΑΚ). Μετά την προθεσμία η κληρονομιά θεωρείται αποδεκτή (άρθρο 1848).

Με το νέο δίκαιο η αποποίηση δεν είναι πια ο μόνος τρόπος να προστατευτεί κανείς από τα χρέη. Παραμένει όμως η επιλογή για όποιον δεν θέλει να γίνει κληρονόμος.

Παλιές κληρονομιές: η προθεσμία της 22ας Νοεμβρίου 2026

Το άρθρο 33 § 8 του ν. 5303/2026 δίνει μια δεύτερη ευκαιρία σε κληρονόμους προσώπων που πέθαναν πριν από τη δημοσίευση του νόμου (ΦΕΚ Α΄ 81/22.5.2026) και δεν είχαν δηλώσει εμπρόθεσμα αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής. Μέσα σε 6 μήνες από τη δημοσίευση, δηλαδή έως τις 22.11.2026, μπορούν να ζητήσουν απογραφή της κληρονομιάς κατά το άρθρο 838 ΚΠολΔ (διορισμός δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων).

Προϋποθέσεις, κατά τον χρόνο της αίτησης:

• να μην έχει επιχειρηθεί αναγκαστική εκτέλεση (π.χ. κατάσχεση) στην προσωπική περιουσία του κληρονόμου·
• να μην υπάρχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα.

Η ρύθμιση δεν σβήνει τα χρέη· περιορίζει την ευθύνη στην αξία της κληρονομιάς.

Συχνές ερωτήσεις

Αν δεν κάνω τίποτα, θα πληρώσω τα χρέη του γονιού μου; Για θάνατο από 16.9.2026, όχι με την προσωπική σας περιουσία, εφόσον δεν δηλώσετε ελεύθερη διαχείριση και δεν διαθέσετε περιουσιακά στοιχεία χωρίς άδεια. Τα χρέη ικανοποιούνται μόνο από την κληρονομιά. Για παλαιότερο θάνατο ισχύει το παλιό δίκαιο.

Το σπίτι μου κινδυνεύει από δάνεια του θανόντος; Κατά κανόνα όχι, αν το σπίτι είναι δικό σας και όχι κληρονομιαίο και ισχύει το νέο δίκαιο. Εξαίρεση είναι οι υποθήκες ή οι εγγυήσεις που είχατε δώσει εσείς οι ίδιοι για χρέη του θανόντος, γιατί αυτές είναι δικές σας υποχρεώσεις.

Μπορώ να αποδεχθώ και να πουλήσω αμέσως το ακίνητο; Ναι, αλλά προσοχή: πώληση χωρίς άδεια δικαστηρίου, πριν διαταχθεί εκκαθάριση, σας κάνει υπεύθυνους και με τη δική σας περιουσία (άρθρο 1895 ΑΚ).

Το παιδί μου είναι ανήλικος κληρονόμος. Κινδυνεύει; Όχι με τη δική του περιουσία. Οι γονείς μπορούν να δηλώσουν ελεύθερη διαχείριση μόνο με άδεια δικαστηρίου, οπότε ευθύνονται οι ίδιοι εις ολόκληρον για τα χρέη, χωρίς να επεκτείνεται η ευθύνη του παιδιού (άρθρο 1527 ΑΚ). Αν διαθέσουν στοιχεία της κληρονομιάς χωρίς αυτή τη δήλωση, ή τη μειώσουν από δόλο ή βαριά αμέλεια, ευθύνονται με τη δική τους περιουσία. Δείτε και το άρθρο μας για την αποποίηση από ανήλικο.

Πότε χρειάζεται δικηγόρος

Η επιλογή ανάμεσα σε αποποίηση, ελεύθερη διαχείριση και εκκαθάριση εξαρτάται από τα χρέη, τα ακίνητα και την ημερομηνία θανάτου. Αν εξετάζετε πώληση κληρονομιαίου ακινήτου ή αν εμπίπτετε στη μεταβατική προθεσμία της 22ας Νοεμβρίου, μια έγκαιρη νομική εξέταση μπορεί να αποτρέψει λάθη που δεν διορθώνονται. Το δικηγορικό μας γραφείο στην Καβάλα ασχολείται με κληρονομικά ζητήματα και μεταβιβάσεις ακινήτων και μπορεί να εξετάσει τη δική σας περίπτωση.